"Dữ liệu là nền tảng, AI là tiên phong"

Kiến trúc 2.0 được thiết kế dựa trên nguyên tắc cốt lõi: lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, lấy hiệu quả hoạt động làm thước đo. Điểm nhấn mang tính bước ngoặt của phiên bản này là sự khẳng định chiến lược xuyên suốt: "Dữ liệu là nền tảng" (bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất) và nguyên tắc "AI First" (ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quá trình vận hành, điều hành).

Thay vì đầu tư manh mún, rời rạc theo từng sở ngành, tỉnh Gia Lai sẽ tập trung chuẩn hóa mô hình dữ liệu dùng chung thông qua kiến trúc hiện đại "Hồ dữ liệu kết hợp Kho dữ liệu" (Data Lakehouse). Đặc biệt, sự xuất hiện của "Lớp tri thức đô thị thông minh" (bao gồm Mô hình tri thức, Bản thể học và Đồ thị tri thức) sẽ giải quyết triệt để bài toán phân mảnh thông tin, giúp khai phá và chuyển hóa các dữ liệu thô cứng thành các quyết định điều hành thông minh, dự báo chính xác và nhanh chóng.

"Bộ não" IOC và sự xuất hiện của "Bản sao số đô thị"

Bức tranh tổng thể của đô thị thông minh Gia Lai được vận hành thông qua các cấu phần nền tảng đột phá. Trong đó, Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) cấp tỉnh đóng vai trò là "bộ não" tổng hợp, phân tích dữ liệu khổng lồ theo thời gian thực. Một điểm ưu việt nhằm tối ưu hóa nguồn lực là các cấp xã, phường sẽ không tổ chức IOC độc lập, mà trực tiếp khai thác, sử dụng chung hệ thống chức năng từ IOC cấp tỉnh, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ từ trên xuống dưới.

Song song đó, Gia Lai sẽ tiên phong triển khai "Bản sao số đô thị" (Urban Digital Twin). Đây là một mô hình số động đa chiều (3D/4D) phản chiếu chính xác không gian vật lý, hạ tầng, công trình của đô thị thực tế. Thông qua bản sao này, chính quyền có thể mô phỏng các kịch bản, dự báo rủi ro (như ngập lụt cục bộ, kẹt xe, tác động quy hoạch) để thử nghiệm các phương án ứng phó trước khi đưa ra quyết định tác động vào môi trường thực.

Ảnh minh họa 

Lan tỏa tiện ích số đến 9 lĩnh vực trọng điểm

Không dừng lại ở quy hoạch vĩ mô, Kiến trúc 2.0 vạch ra lộ trình ứng dụng sâu rộng các công nghệ tiên tiến (như IoT, Big Data, Cloud Computing) vào 9 lĩnh vực xương sống của nền kinh tế - xã hội.

Y tế và Giáo dục: Hướng tới triển khai mạng lưới khám chữa bệnh từ xa (telehealth), mô hình "bệnh viện thông minh" ứng dụng AI hỗ trợ bác sĩ. Ngành giáo dục sẽ bứt phá với hệ thống quản lý hồ sơ học tập điện tử xuyên suốt và công cụ "phân tích học tập" (Learning Analytics) giúp cá nhân hóa lộ trình của học sinh.

Giao thông và Xây dựng: Quản lý quy hoạch, cấp phép được số hóa toàn diện trên nền tảng bản đồ GIS. Giao thông đô thị sẽ được giám sát chặt chẽ bằng mạng lưới cảm biến IoT đo lường sức khỏe công trình (SHM), kiểm soát tải trọng tự động và hệ thống điều khiển đèn tín hiệu giao thông thích ứng theo lưu lượng.

Nông nghiệp, Du lịch và An ninh: Du lịch sẽ được nâng tầm bằng công nghệ số hóa di sản (VR/AR, 3D) và cổng thông tin tích hợp chatbot đa ngôn ngữ. Nông nghiệp chú trọng bản đồ số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc OCOP. Đồng thời, mạng lưới camera AI sẽ tạo thành lá chắn an ninh vững chắc, phát hiện và cảnh báo sớm các điểm nóng về trật tự an toàn xã hội.

Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai ban hành Kiến trúc ICT phiên bản 2.0 là một cam kết mạnh mẽ cho công cuộc chuyển đổi số toàn diện. Bằng việc thiết lập một "bản vẽ thiết kế" đồng bộ, chuẩn mực và bảo mật cao, Gia Lai đang vững bước hiện thực hóa khát vọng xây dựng một chính quyền số hiệu lực, một đô thị thông minh, sáng tạo, phát triển bền vững và mang lại tiện ích tối đa cho mọi người dân cùng cộng đồng doanh nghiệp./.