Quang cảnh hội nghị tại điểm cầu UBND tỉnh Gia Lai

Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, tổng nguồn kinh phí dành cho lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS năm 2026 là hơn 103.441 tỷ đồng. Trong đó, nguồn kinh phí được Quốc hội phê chuẩn là 65.020 tỷ đồng; nguồn chuyển từ gói bổ sung năm 2025 sang năm 2026 là hơn 8.421 tỷ đồng.

Đến ngày 10/5/2026, tổng số vốn đã giải ngân đạt hơn 7.945 tỷ đồng, tương đương 14,78% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân đạt hơn 4.063 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương đạt hơn 3.882 tỷ đồng.

Đáng chú ý, tỷ lệ giải ngân chi thường xuyên đạt trên 21%, trong khi giải ngân chi đầu tư phát triển mới đạt khoảng 7%. Nhiều bộ, ngành và địa phương chưa giải ngân hoặc giải ngân rất thấp đối với nguồn vốn đầu tư phát triển cho các dự án KHCN, ĐMST và CĐS.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, công tác hoàn thiện thể chế được tập trung đẩy mạnh nhằm cụ thể hóa các chủ trương, chính sách theo Nghị quyết số 57-NQ/TW. Bộ đã tham mưu trình Quốc hội ban hành 10 luật và 1 nghị quyết; trình Chính phủ ban hành 35 nghị định; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 60 quyết định và ban hành theo thẩm quyền 81 thông tư liên quan đến lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS.

Cùng với đó, nguồn vốn được ưu tiên bố trí cho các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách như xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, phát triển nền tảng số dùng chung, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, công nghệ chiến lược và các chương trình chuyển đổi số quy mô lớn.

Hội nghị được kết nối trực tuyến từ điểm cầu Chính phủ đến các địa phương trong cả nước 

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Một số cơ chế về lập dự toán, phân bổ và quản lý kinh phí chưa đồng bộ; nhiều quy định còn thiếu hướng dẫn cụ thể đối với các mô hình mới như quỹ khoa học công nghệ, đầu tư mạo hiểm, thuê dịch vụ công nghệ thông tin và đầu tư nền tảng số. Bên cạnh đó, quy trình đầu tư công đối với các dự án KHCN, ĐMST và CĐS còn nhiều thủ tục, kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư.

Tại hội nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất nhiều nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy giải ngân vốn năm 2026. Trong đó, tập trung rà soát, hoàn thiện đồng bộ các cơ chế, chính sách liên quan đến tài chính và đầu tư cho KHCN, ĐMST và CĐS; nghiên cứu cơ chế thí điểm đặc thù cho các nhiệm vụ công nghệ chiến lược và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong công tác chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện.

Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Trần Kim Kha – Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết, tại Gia Lai, UBND tỉnh đã hoàn thành giao dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 ngay từ đầu năm đối với lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đến ngày 10/5/2026, kinh phí chi thường xuyên khối xã, phường đã giải ngân đạt 1.553 triệu đồng, tương đương 7% kế hoạch; đối với khối tỉnh, nguồn ngân sách địa phương đã giải ngân hơn 35,4 tỷ đồng, đạt 8,3% dự toán được giao.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Trần Kim Kha phát biểu

Tỉnh Gia Lai cũng nêu một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai như tiến độ giải ngân còn chậm do vướng thủ tục đầu tư, đấu thầu, mua sắm; nhiều nhiệm vụ mới về dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo, nền tảng số chưa có định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá thống nhất. Bên cạnh đó, việc triển khai các nền tảng dùng chung, cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Trung ương còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các hệ thống liên quan tại địa phương.

Tại hội nghị, tỉnh Gia Lai kiến nghị Trung ương ưu tiên phát triển các nền tảng dùng chung, cơ sở dữ liệu dùng chung nhằm giảm chi phí đầu tư và nâng cao hiệu quả giải ngân; đồng thời đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính sớm xem xét hỗ trợ kinh phí cho các dự án lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của tỉnh, trong đó có kinh phí hỗ trợ hoạt động cho Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành ICISE để duy trì các hội thảo khoa học quốc tế tổ chức tại địa phương. Ngoài ra, Gia Lai cũng kiến nghị Trung ương sớm có hướng dẫn cụ thể về nội dung hợp tác công - tư trong KHCN (mô hình 3 Nhà); đồng thời quy định mức hỗ trợ cụ thể đối với các hoạt động nâng cao năng lực KHCN, ĐMST để địa phương có cơ sở pháp lý vững chắc trong quá trình lập dự toán và giải ngân.

Quang cảnh hội nghị tại điểm cầu Chính phủ. Ảnh: VGP/Gia Huy

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh KH&CN, ĐMST và CĐS là động lực phát triển mới của đất nước, vì vậy cần huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm thúc đẩy mạnh mẽ lĩnh vực này trong giai đoạn tới.

Phó Thủ tướng yêu cầu thủ trưởng các bộ, ngành, lãnh đạo các địa phương phải xác định giải ngân vốn cho KHCN, ĐMST và CĐS là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách không chỉ của năm 2026 mà cả các năm tiếp theo nhằm thực hiện hiệu quả các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước. Nguồn lực dành cho lĩnh vực này là rất lớn, được bố trí tới 2% ngân sách nhà nước, vì vậy không thể để xảy ra tình trạng vốn đã giao nhưng không giải ngân được.

Nhấn mạnh mục tiêu đặt ra là phải phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm 2026, Phó Thủ tướng nêu rõ, bộ, ngành, địa phương nào không hoàn thành phải chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo cấp trên. Đồng chí yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cần rà soát lại toàn bộ danh mục nhiệm vụ, dự án KHCN, ĐMST và CĐS trong năm 2026 để phân loại cụ thể. Những dự án có thể triển khai ngay cần tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân. Đối với các dự án còn vướng mắc, phải xác định rõ nguyên nhân và tháo gỡ theo đúng thẩm quyền. Nội dung nào thuộc thẩm quyền của bộ, ngành thì lãnh đạo bộ phải trực tiếp xử lý; nội dung vượt thẩm quyền cần báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để kịp thời xem xét, giải quyết.

Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp phối hợp tập trung tháo gỡ toàn bộ khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách, thủ tục đầu tư, tài chính trong tháng 6 để đẩy nhanh tiến độ giải ngân của lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt kết quả cao hơn.

Về định hướng đầu tư thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung ưu tiên hai nhóm nhiệm vụ lớn gồm: Hoàn thiện, nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia nhằm tạo nền tảng cho hoạt động nghiên cứu khoa học bởi muốn phát triển nghiên cứu khoa học thì phải có hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại, đồng bộ và tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu quán triệt tinh thần hành động quyết liệt, xử lý dứt điểm các vướng mắc để bảo đảm nguồn vốn cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được triển khai hiệu quả, tạo ra sản phẩm cụ thể và đóng góp thiết thực cho phát triển đất nước.