Di tích quốc gia Thành Đồ Bàn (Thành Hoàng Đế)

Tại buổi khảo sát, sau khi nghe các đơn vị báo cáo hiện trạng di tích, ý kiến của các chuyên gia, đơn vị tư vấn về công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch nhấn mạnh, Thành Đồ Bàn là di tích đặc biệt mang giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu của 3 tầng văn hóa gồm Chămpa, Tây Sơn và triều Nguyễn. Đây cũng là vùng đất hai lần được lựa chọn làm kinh đô trong lịch sử, vì vậy việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di tích cần được triển khai bài bản, đồng bộ, bảo đảm giữ gìn nguyên vẹn các giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc.

Phó Chủ tịch Nguyễn Thị Thanh Lịch nghe các đơn vị và chuyên gia báo cáo hiện trang di tích

Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các ngành chức năng khẩn trương khảo sát, lập quy hoạch tổng thể khu di tích Thành Hoàng Đế; phối hợp với các chuyên gia lịch sử, văn hóa, khảo cổ xây dựng đề án nghiên cứu, rà soát, đánh giá toàn diện các giá trị lịch sử, khảo cổ và văn hóa của khu di tích. Việc nghiên cứu phải được tiến hành song song với công tác lập quy hoạch chuyên ngành và quy hoạch tổng thể.

Đồng thời, quy hoạch phải gắn với quy chế quản lý kiến trúc đô thị, bảo đảm hài hòa giữa yếu tố bảo tồn di sản với cảnh quan, mỹ quan đô thị và không gian văn hóa lịch sử. Các đơn vị liên quan cần triển khai quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết gắn với quy chế quản lý kiến trúc; ưu tiên các hạng mục cần duy tu, bảo tồn, tôn tạo cấp thiết.

Một trong 2 tượng voi trước cổng vào khu Thành Đồ Bàn được tạc từ đá nguyên khối vào thế kỷ thứ X

Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng lưu ý cần quan tâm tôn vinh giá trị lịch sử gắn với Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc; giữ gìn hiện trạng khu Thành Đồ Bàn, đồng thời chỉnh trang cảnh quan sạch đẹp, kết nối không gian nhằm tạo điểm nhấn và phát huy điểm nhấn của khu di tích lịch sử.

Riêng đối với di tích Đàn Nam Giao, Phó Chủ tịch UBND tỉnh thống nhất phương án kiến trúc đề xuất, đồng thời yêu cầu trong quá trình triển khai cần tiến hành khảo cổ học theo quy định; chú trọng trồng bổ sung cây bản địa, cây mai nhằm tạo cảnh quan đặc trưng, hài hòa với không gian di tích.

Khảo sát tại khu di tích lịch sử Đàn Nam Giao

Thành Đồ Bàn được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ X và là quốc đô của Vương quốc Chămpa. Năm 1471, sau khi vương quốc Chiêm Thành suy vong, thành Đồ Bàn bị phá hủy nặng nề. Đến thế kỷ XVIII, Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc là thủ lĩnh phong trào Tây Sơn đã cho xây dựng và mở rộng thành trên nền thành Đồ Bàn cũ và chọn nơi đây làm kinh đô, lấy tên là Thành Hoàng Đế. Chính tại thành này đã diễn ra nhiều trận chiến lịch sử khốc liệt giữa nhà Tây Sơn và quân triều Nguyễn. Năm 1799, Nguyễn Ánh chiếm được thành và đổi tên thành Bình Định. Đến năm 1816, vua Gia Long ra lệnh phá bỏ, dời thủ phủ về Quy Nhơn.

Bia di tích lịch sử Đàn Nam Giao

Việc tu bổ, tôn tạo các điểm di tích thuộc Di tích lịch sử quốc gia Thành Hoàng đế gắn với tôn vinh Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc nhằm tạo sự đồng bộ trong việc phát huy giá trị di tích trọng điểm trên địa bàn tỉnh Gia Lai.