Ảnh minh họa

Theo Đề án, hiện nay trên địa bàn tỉnh còn hơn 350 đối tượng lang thang, cơ nhỡ, xin ăn, tập trung chủ yếu tại các khu vực đô thị, điểm du lịch, nhà hàng, quán ăn, công viên và những nơi công cộng. Trong đó, số người có biểu hiện tâm thần lang thang có xu hướng gia tăng; nhiều trường hợp không rõ nơi cư trú, người ngoài tỉnh hoặc thuộc các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, không có khả năng quản lý, chăm sóc tại gia đình. Một số trường hợp phát sinh rối loạn tâm thần do sử dụng trái phép chất ma túy tổng hợp.

Tình trạng người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn, bán hàng rong, bán vé số chèo kéo khách tại một số khu vực cũng có chiều hướng diễn biến phức tạp, nhất là tại các địa điểm du lịch, nhà hàng, khu vực đông người, gây ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, an ninh trật tự và hình ảnh môi trường du lịch của tỉnh.

Giai đoạn 2021-2025, các cấp, ngành và địa phương đã triển khai nhiều giải pháp quản lý, tập trung, phân loại, hỗ trợ các đối tượng theo quy định. Các lực lượng chức năng của tỉnh đã tổ chức tập trung 418 trường hợp lang thang, cơ nhỡ, xin ăn; trong đó tỉnh Bình Định (cũ) tiếp nhận 289 trường hợp, tỉnh Gia Lai (cũ) tiếp nhận 129 trường hợp. Các đối tượng được phân loại, xác minh thông tin, tìm kiếm thân nhân, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng hoặc chuyển vào các cơ sở trợ giúp xã hội theo từng trường hợp cụ thể.

Kết quả, 236 trường hợp được hỗ trợ trở về gia đình, địa phương sinh sống; 44 trường hợp được chuyển vào các cơ sở bảo trợ xã hội; một số trường hợp được chuyển cơ quan Công an xác minh, xử lý theo quy định hoặc thực hiện các phương án hỗ trợ phù hợp khác.

Tuy nhiên, tình trạng tái lang thang, tái xin ăn vẫn còn xảy ra, chủ yếu ở nhóm người cao tuổi, người không có nhà ở, không có việc làm ổn định, người thiếu sự chăm sóc của gia đình hoặc gặp khó khăn trong cuộc sống. Một số trường hợp không có giấy tờ tùy thân, không xác định được nơi cư trú, không có thông tin về thân nhân gây khó khăn cho công tác xác minh, quản lý và hỗ trợ.

Đề án giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu tăng cường trách nhiệm của các cấp, các ngành, chính quyền địa phương, tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng trong công tác quản lý, trợ giúp người yếu thế; xây dựng cơ chế phối hợp trong tiếp nhận, phân loại, hỗ trợ, đưa người lang thang, cơ nhỡ về nơi cư trú hoặc vào cơ sở trợ giúp xã hội khi cần thiết.

Trong đó, tỉnh phấn đấu 100% trường hợp người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn được phát hiện, tiếp cận, phân loại, xác minh thông tin về nhân thân, nơi cư trú, hoàn cảnh gia đình để có giải pháp hỗ trợ phù hợp; giảm bình quân 5% mỗi năm số trường hợp phát sinh mới, đến năm 2030 giảm ít nhất 25% so với năm 2026.

Đề án cũng đặt mục tiêu 100% người được hỗ trợ trở về nơi cư trú hoặc được tiếp nhận tại cơ sở trợ giúp xã hội được tư vấn, hỗ trợ tiếp cận các chính sách trợ giúp xã hội, chăm sóc sức khỏe, giáo dục và các dịch vụ xã hội cơ bản; phấn đấu từ 70% trở lên số người trong độ tuổi lao động, còn khả năng lao động được tư vấn học nghề, giới thiệu việc làm, hỗ trợ sinh kế hoặc kết nối với các chương trình hỗ trợ phù hợp.

Để thực hiện mục tiêu trên, tỉnh triển khai các nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm: đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân; vận động các cơ sở kinh doanh, điểm du lịch, cơ sở tôn giáo phối hợp phòng ngừa tình trạng xin ăn trong khu vực quản lý; tổ chức phát hiện, tập trung, phân loại và hỗ trợ người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn; tăng cường quản lý cư trú, thông tin dân cư; lồng ghép chính sách an sinh xã hội, đào tạo nghề, tạo việc làm và huy động sự tham gia của cộng đồng.
Các trường hợp không xác định được nơi cư trú, không có gia đình, người thân hoặc gia đình không đủ điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng sẽ được lập hồ sơ đưa vào quản lý, chăm sóc tạm thời tại các cơ sở trợ giúp xã hội như Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ xã hội An Nhơn, Trung tâm Bảo trợ xã hội tổng hợp Pleiku, Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Hoài Nhơn để xác minh, hỗ trợ và thực hiện các phương án tiếp theo theo quy định.

Cùng với đó, tỉnh sẽ ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn trên toàn tỉnh. Mỗi trường hợp được lập hồ sơ điện tử để quản lý xuyên suốt từ khi phát hiện, tiếp nhận, xác minh nhân thân, hỗ trợ, bàn giao về địa phương đến theo dõi sau hỗ trợ; phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, thống kê, phân tích và dự báo.

Sở Y tế là cơ quan thường trực Đề án, chủ trì phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức triển khai thực hiện; hướng dẫn chuyên môn về công tác tập trung, tiếp nhận, quản lý, trợ giúp xã hội đối với người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn; đồng thời tham mưu xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý đối tượng trên phạm vi toàn tỉnh.
UBND các xã, phường chịu trách nhiệm quản lý tình hình người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn trên địa bàn; tổ chức phát hiện, tiếp nhận ban đầu, phân loại, phối hợp đưa đối tượng đến cơ sở trợ giúp xã hội; xác minh, hỗ trợ bàn giao về gia đình, nơi cư trú, theo dõi sau hỗ trợ và phòng ngừa tái lang thang, tái xin ăn.

Đề án được triển khai trên địa bàn tỉnh Gia Lai trong thời gian từ năm 2026 đến hết năm 2030.