Điểm cầu tỉnh Gia Lai

Trong thời gian qua, Chính phủ cùng các bộ, ngành và địa phương đã đồng loạt triển khai nhiều giải pháp quyết liệt nhằm chống khai thác IUU. Đến nay, hệ thống pháp luật về phòng, chống khai thác IUU đã cơ bản hoàn thiện. Đáng chú ý, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 246/2026/NĐ-CP về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, với các khung chế tài tăng nặng, tạo cơ sở pháp lý đủ sức răn đe và ngăn ngừa các hành vi vi phạm.

Cùng với hoàn thiện thể chế, công tác quản lý và chuẩn hóa dữ liệu tàu cá cũng chuyển biến tích cực. Cả nước có 80.332 tàu cá được cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Đồng thời, các địa phương đã chủ động lập danh sách, kiểm soát chặt chẽ 7.591 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; cập nhật 368 tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU lên hệ thống giám sát hành trình (VMS) và xóa đăng ký 3.679 tàu, góp phần làm sạch dữ liệu nghề cá.

Đến nay, 99,6% tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên đã lắp đặt thiết bị VMS; tỷ lệ tàu kết nối thường xuyên đạt 86,9%, tăng so với cùng kỳ năm trước. Số tàu mất kết nối và số tàu vượt ranh giới khai thác đều giảm khoảng 50%. Từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng đã phát hiện trên 4.700 vụ vi phạm, xử phạt trên 1.340 vụ với tổng số tiền khoảng 42,1 tỷ đồng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng chống khai thác IUU vẫn còn những “điểm nghẽn” lớn cần giải quyết dứt điểm. Đặc biệt, kết quả đợt thanh tra lần thứ 5 (tháng 3/2026) của EC cho thấy vẫn còn nhiều tồn tại, chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực thi pháp luật.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Mah Tiệp dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Gia Lai.

Cùng với các địa phương khác, thời gian qua, tỉnh Gia Lai đã chủ động, quyết liệt triển khai hàng loạt giải pháp nhằm cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC. ​Đáng chú ý, Gia Lai là địa phương tiên phong vận động và ban hành chính sách hỗ trợ 50% chi phí lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho tàu cá dưới 15m có nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài. Đến nay, tỉnh đã hỗ trợ chi phí lắp đặt VMS cho 206 tàu thuộc nhóm này, đạt tỷ lệ 100%. Gia Lai cũng là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai Hệ thống cảnh báo tự động thông minh tàu cá mất kết nối trên biển, vượt ranh giới cho phép trên biển để tự động cảnh báo, ngăn ngừa tàu cá vi phạm.

Bên cạnh đó, 100% tàu cá xuất, nhập bến tại 03 cảng cá chỉ định (Quy Nhơn, Đề Gi, Tam Quan) được kiểm soát chặt chẽ, thực hiện khai báo qua hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản (eCDT).  

Từ tháng 6/2024 đến nay, tỉnh Gia Lai không có tàu cá bị nước ngoài bắt giữ. Tính riêng từ đầu năm 2026, các cơ quan chức năng của tỉnh đã xử phạt hành chính 35 vụ vi phạm (mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép trên biển và các vi phạm hành chính khác) với tổng số tiền trên 542 triệu đồng.

​Cùng với đó, tỉnh Gia Lai còn tập trung triển khai các giải pháp căn cơ, lâu dài; gắn giải bản tàu cá với đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, tạo sinh kế bền vững cho ngư dân. Đến nay, các địa phương đã tổ chức thẩm định 182 tàu với tổng số tiền hơn 38,9 tỷ đồng; quyết định phê duyệt hỗ trợ 87 tàu với tổng số tiền trên 21,6 tỷ đồng.

​Ngoài ra, tỉnh cũng đang tích cực triển khai Đề án phát triển thủy sản bền vững tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2050; đồng thời, chuẩn bị triển khai nâng cấp Dự án Cảng cá thông minh Tam Quan kết hợp khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng, nhằm hình thành chuỗi giá trị thủy sản hiện đại và phát triển thủy sản bền vững.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo. (Ảnh: baochinhphu.vn)

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhận định: Đến nay, Việt Nam đã cơ bản hoàn thành hệ thống thể chế theo yêu cầu của EC; nhiều khuyến nghị đã được triển khai, công tác rà soát, quản lý đội tàu được tăng cường; lực lượng Công an, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng đã tích cực điều tra, xử lý các vụ việc liên quan đến VMS, khai thác trái phép và tăng cường tuần tra, kiểm soát trên biển.

Với quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” trong năm 2026, Phó Thủ tướng yêu cầu từ nay đến ngày 31/8 cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, tạo được sự chuyển biến thực chất trong công tác chống khai thác IUU.

Trước mắt, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương trình Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động khắc phục triệt để các khuyến nghị của EC ngay trong tuần này. Cùng với đó, các bộ, ngành, địa phương phải tập trung xử lý dứt điểm những tồn tại, đặc biệt là các vụ việc vi phạm phát sinh từ năm 2024 đến nay.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường còn có trách nhiệm phối hợp với các bộ, ngành, đơn vị liên quan xây dựng nền tảng quản lý nghề cá thống nhất trên toàn quốc, khắc phục tình trạng quản lý phân tán, thiếu kết nối giữa các hệ thống dữ liệu hiện nay.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Quốc phòng tiếp tục duy trì lực lượng tại các vùng biển trọng điểm, khu vực giáp ranh để ngăn chặn tàu cá vi phạm. Bộ Công an tập trung đấu tranh, xử lý các đường dây tổ chức đưa tàu cá khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài. Bộ Ngoại giao tăng cường phối hợp qua các kênh ngoại giao để hỗ trợ xử lý các vụ việc và kịp thời cung cấp thông tin cho địa phương.

Về lâu dài, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường tham mưu xây dựng chiến lược phát triển thủy sản bền vững; tổ chức lại sản xuất từ con giống, khai thác, nuôi trồng, chế biến đến xuất khẩu, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong phát triển kinh tế biển và nâng cao sinh kế cho ngư dân.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ, phát huy trách nhiệm người đứng đầu, không để tình trạng thiếu quyết liệt hoặc né tránh trách nhiệm. Các địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả chống khai thác IUU trên địa bàn.