Tại phiên giải trình, chất vấn, Thường trực HĐND tỉnh tập trung làm rõ tình hình đầu tư công, giải ngân và quyết toán vốn đầu tư công; đồng thời chất vấn 2 nhóm vấn đề liên quan đến đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn, trọng tâm là công tác cung ứng xi măng, và việc quản lý, sử dụng, khai thác tài sản công, trọng tâm là nhà ở thuộc tài sản công do Sở Xây dựng quản lý. Đây là những nội dung thiết thực, tác động trực tiếp đến hiệu quả quản lý, điều hành, sử dụng nguồn lực nhà nước cũng như quyền và lợi ích chính đáng của người dân.

Quang cảnh phiên giải trình, chất vấn

Đối với nội dung giải trình về đầu tư công, giải ngân và quyết toán vốn đầu tư công, các đại biểu tập trung làm rõ tình trạng giải ngân vốn đầu tư công còn thấp tại một số chủ đầu tư. Theo Báo cáo số 764/BC-STC của Sở Tài chính về kết quả phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, tính đến ngày 30/7/2026, tỷ lệ giải ngân tại một số đơn vị còn thấp, như: Sở Nông nghiệp và Môi trường đạt 3,23%; Sở Y tế 6,84%; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch 9,51%; Ban Quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng 21,80%; Ban Quản lý Khu kinh tế 25,62%.

Tại phiên giải trình, Giám đốc Sở Tài chính đã làm rõ nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng chậm giải ngân; trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư đối với số vốn chưa giải ngân; khả năng giải ngân hết kế hoạch vốn năm 2026. Đồng thời, làm rõ những giải pháp Sở Tài chính đã tham mưu UBND tỉnh nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư công và hoàn thành mục tiêu giải ngân năm 2026.

Đại biểu Phạm Tấn Thành nêu chất vấn về giải ngân vốn đầu tư công

Đối với nhóm vấn đề chất vấn về đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn, trọng tâm là chính sách hỗ trợ xi măng làm đường giao thông nông thôn và kiên cố hóa kênh mương. Đây là chính sách được đánh giá có hiệu quả trong thời gian qua, góp phần huy động nguồn lực trong nhân dân, thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn. Tuy nhiên, thực tế việc cung ứng xi măng đến các địa phương thường xuyên bị chậm, không đáp ứng kịp thời thời điểm thi công thuận lợi, nhất là vào mùa khô và thời điểm kết thúc vụ sản xuất.

Từ thực tế trên, đại biểu Võ Ngọc Bình - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bồng Sơn, Tổ đại biểu số 3, đề nghị Giám đốc Sở Tài chính làm rõ nguyên nhân của tình trạng cung ứng xi măng chậm, đồng thời cho biết những giải pháp căn cơ nhằm khắc phục triệt để tình trạng này, bảo đảm xi măng được cung ứng kịp thời cho các địa phương trong thời gian tới.

Giám đốc Sở Tài chính Trần Cang giải trình, làm rõ các nội dung được chất vấn

Nhóm vấn đề thứ hai được chất vấn là quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công, tập trung vào nhà ở thuộc tài sản công do Sở Xây dựng quản lý. Theo Báo cáo số 141/BC-UBND của UBND tỉnh, hiện nay toàn tỉnh còn 308 căn nhà thuộc sở hữu nhà nước. Trong đó, khu vực Gia Lai Đông (Bình Định trước đây) còn 176 căn nhà công sản, gồm 27 căn đang để trống, 74 căn đang quản lý có hợp đồng cho thuê và 75 căn đang quản lý nhưng chưa có hợp đồng cho thuê. Khu vực Gia Lai Tây (Gia Lai cũ) còn 132 căn công sản, gồm 51 căn hộ, 12 căn nhà công vụ tỉnh và 69 cơ sở nhà ở, đất riêng lẻ.

Trước thực trạng trên, đại biểu Trần Nhật Quân - Phó Trưởng ban Ban Pháp chế HĐND tỉnh, Tổ đại biểu số 3, đề nghị Sở Xây dựng làm rõ nguyên nhân nhiều căn nhà còn bỏ trống, chưa được đưa vào khai thác, sử dụng, gây lãng phí; đồng thời làm rõ tổng số tiền còn phải truy thu và biện pháp thu hồi đối với các căn nhà đang cho thuê nhưng nhiều năm qua chưa thu được tiền.

Phát biểu tại phiên giải trình, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế nhấn mạnh, giải ngân vốn đầu tư công có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội, tốc độ tăng trưởng và nguồn thu ngân sách. UBND tỉnh xác định giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời là tiêu chí quan trọng để đánh giá trách nhiệm, năng lực và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của người đứng đầu, các chủ đầu tư.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế tham gia ý kiến

Đến nay, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh đạt 62,85% kế hoạch Chính phủ giao và 56,25% kế hoạch theo Nghị quyết HĐND tỉnh. Mặc dù cao hơn bình quân chung cả nước, song để hoàn thành mục tiêu đề ra, các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư cần tiếp tục quyết liệt, nỗ lực hơn trong những tháng cuối năm.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế cho biết, công tác giải phóng mặt bằng thời gian đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn một số khó khăn, nhất là tại cấp xã; tuy nhiên, với sự hướng dẫn của các sở, ngành, các địa phương đã từng bước tháo gỡ, đến nay cơ bản đáp ứng tiến độ triển khai dự án. Không có dự án nào phải dừng thi công hoàn toàn do vướng mặt bằng dẫn đến không thể giải ngân; một số dự án mới, trong đó có 16 dự án trường học, vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục xử lý.

Đối với nguồn thu tiền sử dụng đất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh xác định đây là một trong những điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ. Tỉnh đã giao trách nhiệm cụ thể cho các đơn vị, đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục để tổ chức đấu giá đất. UBND tỉnh cũng yêu cầu rà soát, đánh giá, phân loại các chủ đầu tư chưa thực hiện tốt công tác giải ngân; xem đây là một trong những tiêu chí đánh giá năng lực của đơn vị. Mục tiêu của tỉnh là đến cuối năm 2026 hoàn thành 100% kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công, phát huy hiệu quả nguồn lực ngân sách, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung phát biểu kết luận

Kết luận phiên giải trình và chất vấn, Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung đánh giá các nội dung được đưa ra tại phiên họp đều sát thực tiễn, đúng trọng tâm, tập trung vào những vấn đề đang đặt ra trong quản lý, sử dụng nguồn lực nhà nước và trực tiếp liên quan đến nhu cầu, lợi ích của người dân. Đối với công tác giải ngân đầu tư công, mặc dù tỷ lệ giải ngân của tỉnh đạt trên 60% kế hoạch Trung ương giao, nhưng nếu so với kế hoạch và nguồn lực tỉnh đề ra thì mới đạt khoảng 56%; do đó, tiến độ giải ngân vẫn còn nhiều vấn đề cần tập trung tháo gỡ.

Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo quyết liệt việc triển khai các nhiệm vụ đầu tư công, nhất là giải ngân và quyết toán vốn; khẩn trương rà soát toàn bộ các dự án đang triển khai nhưng gặp khó khăn, có nguy cơ chậm giải ngân, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và tiến độ xử lý đối với từng dự án. Đồng thời, phân loại, đánh giá năng lực các chủ đầu tư, cơ quan, đơn vị và địa phương thực hiện chưa tốt công tác giải ngân để có biện pháp theo dõi, đôn đốc, nhắc nhở và kiểm điểm trách nhiệm khi cần thiết; xác định kết quả giải ngân là một trong những tiêu chí quan trọng đánh giá năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ của người đứng đầu. Các Ban HĐND tỉnh theo chức năng, nhiệm vụ tiếp tục tăng cường giám sát việc thực hiện các giải pháp, cam kết của UBND tỉnh, các sở, ngành và địa phương, nhất là tại các dự án có nguy cơ chậm giải ngân.

Đại biểu Nguyễn Tiến Anh nêu ý kiến về chính sách hỗ trợ xi măng phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn

Liên quan đến chính sách hỗ trợ xi măng phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn, Chủ tịch HĐND tỉnh cho rằng việc cung ứng xi măng thời gian qua còn bất cập, trong khi chương trình giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 1.785 km đường giao thông nông thôn với tổng kinh phí hơn 1.000 tỷ đồng. Năm 2026 mới có 29/135 đơn vị xã đăng ký nhu cầu, còn 106 đơn vị chưa đăng ký, trong khi thời gian thực hiện còn lại không nhiều.

Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo Sở Tài chính, Sở Xây dựng và các cơ quan liên quan khẩn trương nghiên cứu, đề xuất phương án phù hợp; trường hợp cần thiết có thể xem xét chuyển phương thức hỗ trợ từ cung ứng xi măng sang hỗ trợ bằng tiền đối với các địa phương đã đăng ký, bảo đảm tiến độ thực hiện ngay trong năm 2026. Trên cơ sở đó, nghiên cứu sửa đổi nghị quyết của HĐND tỉnh về phương thức thực hiện chương trình kiên cố hóa giao thông nông thôn, xác định phù hợp mức đóng góp của người dân và phần hỗ trợ của Nhà nước theo đặc điểm từng khu vực, tạo điều kiện để các địa phương mạnh dạn đăng ký và hoàn thành mục tiêu 1.785 km đường theo kế hoạch. 

Giám đốc Sở Xây dựng phát biểu

Đối với công tác quản lý, sử dụng và khai thác nhà ở thuộc tài sản công do Sở Xây dựng quản lý, Chủ tịch HĐND tỉnh lưu ý đây là lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ lãng phí, thất thoát nếu không được quản lý chặt chẽ. Vì vậy, UBND tỉnh và Sở Xây dựng cần tiếp tục rà soát, thống kê đầy đủ hiện trạng quỹ nhà ở thuộc tài sản công; đánh giá cụ thể số nhà đã xuống cấp, không còn nhu cầu sử dụng, tình hình thu tiền và xây dựng phương án sắp xếp, bố trí, khai thác phù hợp trong thời gian tới.

Chủ tịch HĐND tỉnh cũng đề nghị các Ban HĐND tỉnh, theo chức năng, nhiệm vụ, tăng cường giám sát chuyên đề, kịp thời phát hiện những tồn tại, bất cập để kiến nghị giải pháp khắc phục. Đồng thời, UBND tỉnh cần nghiên cứu giao cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra việc quản lý, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công, bảo đảm tài sản Nhà nước được quản lý đúng quy định, khai thác hiệu quả, hạn chế lãng phí, thất thoát và vi phạm.