Đoàn viên thanh niên xã Ia Băng hướng dẫn người dân tra cứu, nộp hồ sơ trực tuyến

Những tín hiệu tích cực từ cơ sở

Với vị trí chiến lược tại Tây Nguyên và sự đa dạng về thành phần dân tộc, tôn giáo, Gia Lai đang triển khai hiệu quả nhiệm vụ khoa học, công nghệ gắn liền với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, theo Quyết định số 1719/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Một trong những điểm sáng là sự thay đổi căn bản trong thói quen tiếp cận thông tin của người dân. Đồng bào, đặc biệt là thanh niên, học sinh, cán bộ thôn, làng và các hộ kinh doanh nhỏ, đã sẵn sàng sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và thanh toán số.

Sự hiện diện của nền tảng số cũng làm thay đổi diện mạo hành chính và đời sống dân sinh. Người dân đã quen với việc dùng căn cước công dân gắn chip, ứng dụng định danh điện tử (VNeID) trong giao dịch hành chính và khám chữa bệnh. Trong giáo dục, học sinh và thanh niên vùng dân tộc thiểu số chủ động dùng internet để học tập, tra cứu tài liệu, thu hẹp khoảng cách tri thức với các vùng khác. Hoạt động thông tin, tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cảnh báo thiên tai và dịch bệnh cũng được thực hiện hiệu quả hơn nhờ các kênh số như nhóm Zalo cộng đồng và hệ thống truyền thanh cơ sở tích hợp nền tảng số.

Điểm nghẽn dữ liệu chuyên ngành

Dù có nhiều tín hiệu tích cực, chuyển đổi số ở lĩnh vực đặc thù này vẫn gặp rào cản lớn: dữ liệu phân tán và thiếu cơ sở dữ liệu chuyên ngành tập trung. Hồ sơ, tài liệu quản lý hiện tồn tại dưới dạng giấy và điện tử tại nhiều cơ quan khác nhau, chưa được chuẩn hóa theo một mô hình dùng chung.

Thiếu một kho dữ liệu số tập trung khiến việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan gặp khó khăn. Hệ thống chưa liên thông, chưa phục vụ đầy đủ cho chỉ đạo, điều hành, phân tích, dự báo và hoạch định chính sách đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tôn giáo. Công tác số hóa hồ sơ, cập nhật thông tin dân cư, tổ chức tôn giáo, người có uy tín vẫn gặp khó khăn do hạn chế về nhân lực và kinh phí.

Lộ trình số hóa và quản trị kiến tạo

Chuyển đổi số không chỉ là trang bị thiết bị hay phần mềm, mà là kiến tạo luồng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” vận hành thông suốt. Lĩnh vực dân tộc, tôn giáo đòi hỏi bảo mật cao, bảo vệ dữ liệu cá nhân và dữ liệu tổ chức tôn giáo, đảm bảo khối đại đoàn kết và ổn định xã hội.

Gia Lai cần tập trung xây dựng kiến trúc dữ liệu chuyên ngành thống nhất từ cấp tỉnh đến cấp xã, đồng thời phối hợp liên ngành giữa Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Khoa học và Công nghệ, Công an tỉnh và các địa phương. Hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung sẽ giúp lãnh đạo tỉnh nắm thông tin toàn diện, phân tích chính xác dựa trên dữ liệu số, từ đó đưa ra các quyết sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tôn giáo kịp thời, hiệu quả và thực chất trong những năm tới.