Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Hoài Nhơn. Ảnh minh họa

Theo Đề án, việc tiếp tục duy trì, chuẩn hóa và hoàn thiện cơ chế tiếp nhận nhằm bảo đảm điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng dài hạn đối với người khuyết tật dạng thần kinh, tâm thần có hoàn cảnh khó khăn; đồng thời tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ của tỉnh đối với một số trường hợp khuyết tật đặc biệt nặng đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng tại cộng đồng nhưng không có điều kiện sinh sống, chăm sóc tại gia đình. Đề án cũng đáp ứng nhu cầu của người khuyết tật đặc biệt nặng có người thân, người nhận bảo trợ tự nguyện đóng góp kinh phí chăm sóc.

Hiện toàn tỉnh có 84.297 người khuyết tật, trong đó 10.635 người khuyết tật thần kinh, tâm thần, chiếm 12,62%. Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Hoài Nhơn hiện đang chăm sóc 550 người, gồm 180 đối tượng thuộc diện thực hiện theo Luật Người khuyết tật, 310 đối tượng được tỉnh hỗ trợ hoàn toàn và 60 đối tượng thuộc nhóm có gia đình đóng góp kinh phí. Trong 20 năm thực hiện Đề án trước đây, Trung tâm đã tiếp nhận, chăm sóc, nuôi dưỡng 9.958 lượt người, bình quân 498 lượt người/năm.

Về quy mô tiếp nhận, giai đoạn 2026 - 2027, Trung tâm duy trì chăm sóc khoảng 550 người. Từ năm 2028 trở đi, khi Cơ sở 2 Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Hoài Nhơn đi vào hoạt động, quy mô chăm sóc, nuôi dưỡng dự kiến tăng lên khoảng 1.000 người. Việc xác định số lượng đối tượng do ngân sách nhà nước bảo đảm và đối tượng tự nguyện sẽ được rà soát trên cơ sở nhu cầu thực tế, chế độ, chính sách, định mức kinh tế - kỹ thuật, vị trí việc làm và khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Đối tượng tiếp nhận theo Đề án gồm người mắc bệnh tâm thần lang thang, chưa xác định được nơi cư trú; người mắc bệnh tâm thần thuộc hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, người dân tộc thiểu số sinh sống tại địa bàn đặc biệt khó khăn mà gia đình không có khả năng chăm sóc; cùng các trường hợp tự nguyện có nhu cầu được trợ giúp xã hội và có người thân hoặc người nhận bảo trợ đóng góp kinh phí. Đối với nhóm có điều kiện tiếp nhận theo quy định của Đề án, người bệnh phải là người khuyết tật đặc biệt nặng dạng thần kinh, tâm thần, đã điều trị dài ngày tại cơ sở y tế cấp tỉnh, được chẩn đoán hoặc kết luận tâm thần phân liệt, có hành vi nguy hiểm cho gia đình và xã hội, đang cư trú trên địa bàn tỉnh và được gia đình làm đơn tự nguyện.

Đề án quy định Trung tâm phải dự phòng 5 chỉ tiêu để ưu tiên tiếp nhận đối tượng thuộc diện quy định tại khoản 1 Điều 45 Luật Người khuyết tật và Nghị định số 20/2021/NĐ-CP. Đối với người thuộc nhóm tâm thần lang thang, người tâm thần có hoàn cảnh khó khăn, chế độ trợ giúp xã hội được áp dụng như đối tượng được tiếp nhận vào cơ sở bảo trợ xã hội theo quy định hiện hành. Trường hợp đối tượng qua đời đột ngột trong thời gian đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại Trung tâm, việc hỗ trợ chi phí mai táng được thực hiện theo quy định của pháp luật về trợ giúp xã hội và nguồn kinh phí được cấp có thẩm quyền bố trí.

Đối với đối tượng tự nguyện, mức thu trong thời gian chuyển tiếp là 3,71 triệu đồng/người/tháng, tương ứng khoảng 44,52 triệu đồng/người/năm. Trung tâm có trách nhiệm xây dựng phương án giá dịch vụ chăm sóc, nuôi dưỡng trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; các khoản thu được quản lý, sử dụng, công khai và quyết toán theo quy định, phục vụ trực tiếp hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, phục hồi chức năng và quản lý đối tượng.

Đối với 310 đối tượng tâm thần lang thang, người tâm thần có hoàn cảnh khó khăn do ngân sách tỉnh bảo đảm, từ ngày 1/7/2026, kinh phí bình quân dự kiến khoảng 5,759 triệu đồng/người/tháng, tương ứng khoảng 69,11 triệu đồng/người/năm; tổng kinh phí khoảng 21,424 tỷ đồng/năm. Nguồn kinh phí được bố trí trong dự toán hằng năm giao cho Trung tâm và thực hiện quản lý, thanh toán, quyết toán theo quy định.

UBND tỉnh giao Sở Y tế chủ trì triển khai Đề án; hướng dẫn các địa phương, cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện việc tiếp nhận; tổng hợp dự toán kinh phí, mức thu đối với nhóm đối tượng tự nguyện; kiểm tra, giám sát và đánh giá quá trình thực hiện. Sở Tài chính phối hợp cân đối, tham mưu bố trí kinh phí theo phân cấp ngân sách. UBND cấp xã có trách nhiệm hướng dẫn thủ tục tiếp nhận, thực hiện các chính sách trợ giúp xã hội liên quan và phối hợp với Trung tâm trong quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng, hỗ trợ đối tượng hòa nhập cộng đồng.

Quyết định số 3612/QĐ-UBND đồng thời thay thế Quyết định số 2563/QĐ-UBND ngày 19/10/2006 của UBND tỉnh Bình Định về phê duyệt Đề án xã hội hóa công tác tiếp nhận, quản lý, nuôi dưỡng và chăm sóc đối tượng tâm thần tại Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Hoài Nhơn và Quyết định số 1183/QĐ-UBND ngày 21/4/2014 về nâng mức đóng góp của gia đình có người tâm thần đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm; có hiệu lực kể từ ngày ký.